Home Assistant
Mijn huis werd langzaam een systeem dat zelf mee kan denken.
Home Assistant begon bij mij met losse apparaten slimmer maken. Inmiddels draait het veel meer om klimaat, energie, aanwezigheid, warm water en apparaten die niet ieder hun eigen ding doen, maar als één geheel samenwerken.
Hoe het begon
Eerst was het vooral leuk dat het licht vanzelf aanging
Zoals waarschijnlijk bij veel Home Assistant-installaties begon het vrij klein: sensoren, lampen, schakelaars en automatiseringen die vooral handig of gewoon leuk waren.
Maar zodra steeds meer apparaten in hetzelfde systeem terechtkomen, verandert de vraag. Dan wil je niet meer alleen dat één sensor één lamp aanzet. Je wilt dat informatie ergens anders opnieuw gebruikt kan worden.
Waarom zou een airco alleen naar zijn eigen temperatuurmeting kijken als Home Assistant ook weet of iemand thuis is, hoe warm andere ruimtes zijn, hoeveel stroom er wordt gebruikt en hoeveel zonne-energie beschikbaar is?
Precies daar zit voor mij de lol. Niet zoveel mogelijk slimme apparaten verzamelen, maar zorgen dat de apparaten die er toch al zijn betere beslissingen kunnen nemen.
Mijn uitgangspunt
Een slim huis is niet hetzelfde als een huis vol slimme spullen
Een slimme stekker, thermostaat of lamp met een eigen app is handig. Maar twintig apps maken een huis nog niet slim.
- Automatiseringen moeten zoveel mogelijk vanzelf werken.
- Handmatige bediening moet logisch beschikbaar blijven.
- Dezelfde informatie moet door meerdere systemen gebruikt kunnen worden.
- Een internetstoring mag niet direct het hele huis nutteloos maken.
- Comfort telt mee. De laagste energierekening is niet automatisch de beste automatisering.
- Als ik continu een dashboard nodig heb om iets te bedienen, kan het waarschijnlijk nog slimmer.
In de praktijk
Van losse apparaten naar één geheel
Een groot deel van mijn installatie draait inmiddels rond systemen die elkaar beïnvloeden.
Klimaat
Meerdere airco’s, andere warmtebronnen, temperatuurmetingen en aanwezigheid samen gebruiken om per ruimte te bepalen wat op dat moment logisch is.
Energie
P1-data, zonnepanelen en actuele belasting gebruiken om verbruikers slimmer te plannen en pieken te voorkomen.
Warm water
Ook de boiler kan onderdeel worden van het totale energiesysteem, in plaats van zelfstandig iedere dag exact hetzelfde programma te volgen.
Aanwezigheid
Beweging, personen, tijd en context samen gebruiken zodat automatiseringen beter weten of een ruimte daadwerkelijk gebruikt wordt.
Verlichting
Van praktische automatische verlichting tot dingen die vooral bestaan omdat ik een lichte WLED-obsessie heb.
Netwerk & apparaten
Sensoren, schakelaars en apparaten centraal beschikbaar maken zodat ze niet allemaal opgesloten blijven in hun eigen ecosysteem.
Klimaat
Drie airco’s hoeven niet drie losse systemen te zijn
Klimaatregeling is een van de onderdelen waar Home Assistant voor mij veel interessanter wordt dan alleen afstandsbediening.
In huis hangen meerdere Daikin-airco’s. Die kunnen prima zelfstandig verwarmen en koelen, maar Home Assistant heeft meer context dan ieder afzonderlijk apparaat.
Het systeem kan bijvoorbeeld rekening houden met aanwezigheid, temperaturen in verschillende ruimtes, andere warmtebronnen en het totale stroomverbruik.
Daardoor verschuift de automatisering van “zet airco X om 18:00 aan” naar “welke ruimte heeft nu aandacht nodig en wat is op dit moment de meest logische manier om daar comfort te krijgen?”
Energie
Een energie-dashboard is leuk. Apparaten er iets mee laten doen is leuker.
Zien hoeveel stroom je gebruikt is nuttig. Voor mij wordt het pas echt interessant als die informatie ook onderdeel wordt van automatiseringen.
Home Assistant kent het actuele verbruik, de productie van de zonnepanelen en welke grote verbruikers op dat moment actief zijn.
Daardoor kunnen apparaten niet alleen reageren op tijd, maar ook op wat er werkelijk in huis gebeurt. Een boiler kan bijvoorbeeld anders omgaan met een flinke hoeveelheid beschikbare zonne-energie dan op een moment waarop het huis al veel stroom vraagt.
Het doel is daarbij niet om iedere watt koste wat kost te optimaliseren. Ik wil vooral dat energiegebruik slimmer wordt zonder dat het huis irritant wordt om in te wonen.
Lokaal
Het internet mag wegvallen zonder dat mijn huis vergeet hoe het werkt
Dat is een van de dingen die ik aantrekkelijk vind aan Home Assistant: veel logica kan lokaal blijven draaien.
Ik vermijd cloud niet principieel. Sommige diensten zijn prima en soms is een cloudkoppeling simpelweg de praktische keuze.
Maar voor een lamp, verwarming of andere dagelijkse functie wil ik wel graag weten wat er gebeurt als internet, een externe dienst of de fabrikant zelf tijdelijk niet beschikbaar is.
Een slim huis moet wat mij betreft niet dommer worden dan een ouderwetse lichtschakelaar zodra de verbinding wegvalt.
Automatisering
Sommige automatiseringen groeien uiteindelijk uit tot kleine systemen
Een simpele trigger en actie zijn prima. Maar klimaat en energie vragen soms om meer context.
Daarom gebruik ik naast gewone Home Assistant-automatiseringen ook Node-RED voor logica die meerdere inputs, prioriteiten en uitzonderingen moet combineren.
Dat betekent niet dat alles ingewikkeld móét worden. Sterker nog, ik probeer juist steeds delen simpeler te maken zodra duidelijk wordt welke regels werkelijk nodig zijn.
De beste automatisering is uiteindelijk meestal degene waar je niet meer over nadenkt.
AI & Home Assistant
Ik schrijf lang niet iedere automatisering meer zelf vanaf nul
AI heeft de manier waarop ik Home Assistant bouw behoorlijk veranderd.
YAML schrijven, een Node-RED-flow uitwerken, templates controleren, foutmeldingen analyseren of documentatie doorzoeken kan tegenwoordig veel sneller met hulp van AI.
Bij sommige nieuwe automatiseringen komt een groot deel van de eerste technische uitwerking op die manier tot stand. Dat maakt ideeën haalbaar die ik vroeger misschien niet eens had uitgewerkt.
Maar het belangrijkste stuk blijft hetzelfde: wat moet de automatisering eigenlijk doen, welke sensorinformatie vertrouw je, wat gebeurt er als iets fout gaat en wanneer moet iemand handmatig kunnen ingrijpen?
AI maakt het bouwen sneller. Het bepaalt niet vanzelf wat een goed slim huis is.
En dan is er nog WLED
Niet iedere automatisering hoeft rationeel verdedigbaar te zijn
Home Assistant draait bij mij niet alleen om energiebesparing en praktische logica.
Ik heb ook een behoorlijke voorliefde voor WLED, addressable LED-strips en verlichting die veel uitgebreider is dan strikt noodzakelijk.
Het mooiste voorbeeld daarvan is waarschijnlijk mijn zelfgebouwde frisdrankkast, waar uiteindelijk behoorlijk wat soldeerwerk, bedrading en RGB in terechtkwam.
Dat project verdient uiteindelijk zijn eigen pagina. Vooral zodra ik de foto’s erbij heb gevonden.
Verdieping
De onderdelen van mijn Home Assistant-setup apart uitgewerkt
De hoofdpagina vertelt het complete verhaal. Voor de techniek erachter heb ik de belangrijkste onderwerpen opgesplitst zodat klimaat, energie, aanwezigheid en automatisering ieder genoeg ruimte krijgen.
Klimaat
Drie Daikin-airco’s, infraroodverwarming, aanwezigheid en comfort als één regeling.
Lokaal vs cloud
Welke functies ik lokaal bruikbaar wil houden en waar cloud wel waarde toevoegt.
AI
AI als bouwgereedschap, met gewone automationlogica als uiteindelijke beslislaag.
Interview
Uiteindelijk werd mijn Home Assistant-installatie zelf onderwerp van een interview
Dat vind ik ergens grappig, omdat het grootste deel van het systeem gewoon ontstond uit nieuwsgierigheid, irritaties thuis en steeds weer denken dat iets nog net iets slimmer kon.
Een interview kan natuurlijk nooit alle technische details, zijpaden en mislukte versies meenemen.
Daarom krijgt de publicatie op deze site ook een eigen plek. Niet als kopie van het artikel, maar voor de achtergrond, technische voorbeelden en onderwerpen die uiteindelijk niet in de publicatie terechtkwamen.
Home Assistant & nu?
Het systeem is nooit echt af
Dat is precies waarom ik erover wil blijven schrijven. Niet één statische pagina met een lijst apparaten, maar verhalen over wat verandert en waarom.
Klimaat als één systeem
Wat gebeurt er als airco’s, verwarming, aanwezigheid en energie niet langer ieder hun eigen regels volgen?
AI bouwt mee
Hoeveel programmeerkennis heb je nog nodig als AI een groot deel van YAML, templates en flows kan helpen uitwerken?
Comfort versus besparen
Waarom de automatisering met het laagste stroomverbruik niet automatisch de beste automatisering is.
Wat uiteindelijk weer uitgaat
Niet iedere slimme automatisering blijft bestaan. Sommige ideeën blijken in het dagelijks leven vooral irritant.
Zelf bouwen of hulp nodig?
Je hoeft mijn huis natuurlijk niet na te bouwen
Ieder huis, iedere bewoner en iedere reden om Home Assistant te gebruiken is anders.
Wil je zelf experimenteren, dan hoop ik dat de voorbeelden en verhalen hier vooral ideeën opleveren. Wil je Home Assistant thuis inzetten maar niet alles zelf uitzoeken, dan kan ik daar ook praktisch bij helpen.